Koolmees verkent mogelijkheden coronaverlof

Tijdens de laatste lockdown, toen kinderen weer niet naar school mochten, nam de roep om coronaverlof onder overwerkte ouders toe. Demissionair minister Koolmees liet daarom onderzoek doen naar de mogelijkheden van coronaverlof. Het rapport ligt nu bij de Kamer. Conclusie: het zou een dure, moeilijke en slecht uitvoerbare klus worden.
Delen:

In veel gevallen gingen werkgevers en werknemers samen op zoek naar een flexibele oplossing om tijdens de lockdown te kunnen blijven werken, maar ook de toegenomen zorgtaken op te vangen. Zo werd gebruik gemaakt van flexibele werkroosters, werden vakantie- en compensatiedagen inigezet en soms was er zelfs ruimte voor zorgverlof of ander speciaal verlof. Maar er waren en zijn ook situaties waarin dergelijke middelen geen of slechts in beperkte mate een oplossing kunnen bieden. Het kabinet beseft zich dat er hoe dan ook veel van werkgevers en werknemers is en wordt gevraagd en dat een lastige thuissituatie of spanningen op het werk niet altijd voorkomen konden worden.

Lees ook: Geen coronaverlof – ouders tegen burn out aan

Het nut van coronaverlof

In zijn brief merkt Koolmees op dat een aanvullende regeling voor coronaverlof, – of dit nu is om ouders te ondersteunen met een bedrag of om werkgevers te compenseren voor extra kosten – zou dat gesprek makkelijker kunnen maken omdat het extra ruimte biedt. Maar hij heeft ook zorgen dat een dergelijke regeling vanuit de overheid de huidige flexibiliteit juist kan verstoren. Daarnaast geldt voor elke optie voor verlof dat deze niet goed te richten is op de groep waarvoor de ondersteuning bedoeld is. Er is bijvoorbeeld geen centrale of controleerbare administratie van verlof of kosten van afwezigheid in verband met zorg voor kinderen. Ook is het niet mogelijk om te controleren of ouders gebruik maken van noodopvang; en in een regeling is hier dus ook geen onderscheid naar te maken. Daarnaast zal de invoer van coronaverlof prijzig zijn en krijgen de uitvoeringsorganisaties (die momenteel al overbelast zijn) hier ook werk aan. Daarom meent het kabinet dat het
bieden van extra verlof aan werknemers mét daartegenover compensatie voor werkgevers niet verstandig is.


Vakantiegeld en vakantiedagen

Alle werknemers in loondienst hebben recht op vakantiedagen. In deze whitepaper leest u onder meer alles over de verschillende soorten vakantiedagen, de opbouw van die dagen en de (on)mogelijkheden rond uitbetaling. Ook gaan we verder in op vakantiedagen bij ziekte.
Ga naar whitepaper


Mogelijkheden voor coronaverlof – werkgever

Er zijn allerlei verschillende mogelijkheden verkend om de werkgever te compenseren voor de kosten van extra coronaverlof. Geen van de mogelijkheden levert een uitvoerbare, betaalbare én gerichte regeling op. Koolmees concludeert daarom dat coronaverlof dat via de werkgever loopt niet haalbaar is.

Optie 1: Verlofrechten voor werknemers met thuiszittende kinderen. Op dit moment is er geen verlof dat voor een langere periode recht geeft op verlof wanneer een werknemer niet kan werken vanwege kinderen die door sluiting van de scholen thuiszitten. Dat betekent dat om werknemers in een dergelijke situatie wel extra verlof te bieden de werkingssfeer van een bestaande verlofsoort zou moeten worden uitgebreid.

Optie 2: Calamiteitenverlof. Inhoudelijk het meest voor de hand liggend zou zijn om voor extra verlof aan te sluiten bij het calamiteitenverlof: verlof bij onvoorziene omstandigheden met behoud van 100% van het loon gedurende korte naar billijkheid te berekenen tijd. Het gaat daarbij om een interpretatie van het begrip billijkheid, dat niet wettelijk is omschreven. Voorbeelden zijn een bevalling van de partner, niet buiten werktijd te plannen spoedeisend doktersbezoek, de eerste ziektedag van een kind of een lekkage in huis: allemaal kortdurende gebeurtenissen van in principe een enkele dag. Gezien de impact van de langdurige sluiting van scholen kan het billijk
gevonden worden om in zo’n uitzonderlijke situatie de duur niet te beperken tot een of enkele dagen. Zoals hierboven reeds is toegelicht is een dergelijke bredere
uitleg echter niet afdwingbaar en biedt dus geen oplossing.

Optie 3: Kortdurend zorgverlof. Bij het kortdurend zorgverlof zijn het doel en de duur van het verlof concreet bepaald in de Wet arbeid en zorg: het gaat om twee weken verlof per twaalf maanden met 70% loondoorbetaling voor noodzakelijke verzorging bij ziekte, waaronder ook verkoudheidsklachten bij kinderen worden verstaan. Net als bij het calamiteitenverlof zouden SZW en sociale partners een bredere uitleg van dit verlof via een tripartite afspraak kunnen bekrachtigen nu het niet gaat om noodzakelijke zorg i.v.m. een individueel ziektegeval.

Optie 4: Meer wettelijke vakantiedagen. Wettelijke vakantiedagen zijn er voor alle werknemers met het oog op hun veiligheid en gezondheid en om uit te rusten van de verplichtingen van het werk. Een uitbreiding van het wettelijk minimum aan vakantiedagen kan niet alleen voor een bepaalde groep werknemers (in dit geval ouders) gelden. Alle werknemers krijgen dus extra dagen en dat schiet zijn doel voorbij.

Optie 5: Compensatieregeling. Is het dan mogelijk om een bedrag per werknemer met een kind onder de 13 jaar te bieden? De vereiste eenvoud leidt er onvermijdelijk toe dat de regeling niet specifiek te richten is op de groep die met deze problematiek te maken heeft. De aanvragende werkgever moet dan controleren op de aanwezigheid van kinderen. Maar er kan daarna niet door de overheid worden vastgesteld of de werknemer het extra verlof wel heeft genoten. Met andere woorden: ongeacht de vraag of werknemers verlof hebben genoten, kan de werkgever compensatie aanvragen. Ook om andere reden is er een flink risico op misbruik en oneigenlijk gebruik bij een dusdanig eenvoudig vormgegeven regeling groot. Bovendien heeft het UWV de capaciteit niet om deze regeling goed uit te voeren.

Optie 6: Afdrachtsvermindering. Er bestaat geen afdrachtvermindering voor werkgevers die verlof geven aan ouders tijdens corona. Daarvoor zou moeten worden bepaald hoe productiviteitsverlies kan worden vertaald in een korting op de loonheffing, mede gegeven het feit dat de individuele omstandigheden van de werknemer van geval tot geval zullen verschillen. Maar ook voor een dergelijke regeling hebben UWV en de Belastingdienst niet genoeg capaciteit.

Lees ook: Werkgevers vragen om coronaverlof

Ouders compenseren?

Het kabinet ook gekeken naar de mogelijkheden om ouders die niet (volledig) konden of kunnen werken omdat hun kinderen thuis waren, direct financieel te ondersteunen met:

  • Eenmalige verhoging kinderbijslag
  • Eenmalig bedrag bovenop het basiskindbedrag
  • Eenmalige verhoging van de kinderbijslag voor maximaal één kind per huishouden
  • Een eenmalige uitkering aan huishoudens die de inkomensafhankelijke combinatiekorting (IACK) krijgen

Deze ondersteuning kan ouders extra ruimte bieden om bijvoorbeeld onbetaald verlof op te kunnen nemen, extra vrije dagen te kopen of een oppas te betalen. Maar deze ouders hebben in de eerste plaats behoefte aan tijd om hun kinderen te ondersteunen, niet aan geld. Daarnaast is het niet vanzelfsprekend dat ouders de mogelijkheid en het recht hebben om onbetaald verlof op te nemen of extra vrije dagen te kopen. Een werkgever mag dat op bepaalde gronden weigeren. De werknemer is daarmee afhankelijk van de welwillendheid maar ook van de mogelijkheden van de werkgever. Zelfs een welwillende werkgever kan immers niet zomaar een (groot) deel van zijn personeelsbestand met onbetaald verlof laten gaan. Ook hier loopt Nederland weer tegen hoge kosten en uitvoeringsproblemen aan. Er is nergens een bestaande juridische basis voor, waardoor het maken van deze regeling ook tijdrovend zal zijn.

Lees ook: Lockdown: Gevolgen voor thuiswerkende ouders

Geen werkbare opties

Dat betekent dat geen van de opties op korte termijn uitvoerbaar is. Daarnaast betekenen alle opties extra werklast voor de uitvoering. Het kabinet realiseert zich dat zij met de sluiting van basisscholen, kinderopvang en buitenschoolse opvang veel heeft gevraag van werkende ouders en hun werkgevers. Dat heeft in sommige gevallen geleid tot druk op de thuissituatie en spanningen op de werkvloer. Het kabinet heeft dan ook, zoals in deze brief beschreven, uitgebreid de mogelijkheden verkend om werkgevers en werknemers in deze situatie te ondersteunen. Het is daarbij niet mogelijk gebleken te komen tot een tijdig uitvoerbare en gerichte regeling. Het kabinet is blij dat scholen en de kinderopvang inmiddels open zijn. Dat is immers de meest directie manier om de ontstane druk op de thuis- en werksituatie te verminderen. Zij beseft echter ook dat er werknemers en werkgevers zullen zijn voor wie de gevolgen van de sluiting met de heropening niet ineens zijn verdwenen. Bijvoorbeeld omdat de kinderen nog niet de volle week naar school kunnen, omdat er vakantiedagen zijn opgenomen of omdat er extra kosten voor vervanging zijn gemaakt. En met de voortgaande sluiting van de BSO’s zullen er nog steeds ouders zijn voor wie de combinatie van werk extra ingewikkeld is. Het kabinet hoopt daarom dat werkgevers en werknemers ook de komende tijd bereid zullen zijn flexibiliteit te (blijven) betrachten en er samen in goed overleg uit te komen.

Dit vind je misschien ook interessant