Lockdown: Gevolgen voor thuiswerkende ouders

De aanhoudende lockdown met schoolsluiting heeft ingrijpende gevolgen voor werknemers die ook kinderen verzorgen. In reactie op Kamervragen werpt minister Koolmees een blik op de mogelijkheden die beschikbaar zijn. Ouderverlof blijft een kwestie van onderlinge afspraken met de werkgever, een ouderschapsverlof waarbij de overheid de loonkosten vergoedt blijf uit en ook een soort calamiteitenverlof is niet aan de orde.
Delen:

Cao-afspraken

Volgens minister Koolmees heeft de lockdown met tijdelijke sluiting van scholen en kinderopvang een zware last gelegd op ouders. Hij stelt in een nieuwe Kamerbrief dat, gezien de beperkingen,  maatwerkafspraken tussen werkgevers en werknemers belangrijk zijn. ‘Cao-afspraken over het toekennen van verlof kunnen daarbij behulpzaam zijn,’ schrijft de minister. ‘De verlofwetgeving biedt daarbij de basis. In cao-verband kunnen voorts aanvullende afspraken te maken ten gunste van de werknemer. In mijn overleggen met sociale partners komt deze thematiek uiteraard aan de orde.’

Hij wijst erop dat met onder meer de heropening van het basisonderwijs op 8 februari de situatie voor veel gezinnen wel is verbeterd. De buitenschoolse opvang is nog steeds gesloten, maar biedt wel noodopvang aan kinderen van ouders met een cruciaal beroep en kinderen in een kwetsbare positie. Vanuit de overheid geldt echter geen verplichting voor een ouder met een cruciaal beroep om een werkgeversverklaring te overleggen.

Ouderschapsverlof blijft uit

In veel landen, waaronder omringende landen België en Duitsland, bestaan speciale verlofregelingen en vakbond FNV heeft werkgevers in december opgeroepen met coulance om te gaan met verzoeken van ouders voor verlof. Koolmees hecht aan onderlinge afspraken en wijst erop dat Nederland momenteel geen voorziening heeft voor ouderschapsverlof waarbij de overheid de loonkosten vergoedt of een uitkering verstrekt en waarbij eenvoudig kan worden aangesloten om een corona verlofregeling uit te voeren.

In België is de regeling voor betaald ouderschapsverlof tijdelijk uitgebreid met extra verlofdagen tegen een forfaitair bedrag. De regeling geldt voor werknemers die een baan voor tenminste 75% hebben. Verlof is mogelijk voor 20% of 50% van de werktijd. De uitkering bij 50% verlof bedraagt circa € 440 per maand. In Duitsland wordt – afhankelijk van de regeling die men gebruikt – 67% of 90% van het loon doorbetaald. In Oostenrijk kunnen ouders maximaal 4 weken extra verlof opnemen met behoud van loon. De werkgever krijgt de loonkosten per werknemer vergoed via het ministerie van Financiën.

Calamiteitenverlof

Enkele Kamerleden vroegen zich af of het calamiteitenverlof ingezet kan worden, zodat ouders bij een langdurige crisis in staat zijn om thuiswerken met zorg- en onderwijstaken te combineren, maar Koolmees voelt daar niet veel voor. ‘Het calamiteitenverlof is bedoeld voor korte, naar billijkheid te berekenen tijd wanneer de werknemer zijn arbeid niet kan verrichten wegens onvoorziene omstandigheden die een onmiddellijke onderbreking van de arbeid vergen.’

‘Het loon wordt volledig doorbetaald. Het staat werkgevers en werknemers vrij om al dan niet in cao-verband voor werknemers af te wijken van de wettelijke bepaling. Maar de aard van het calamiteitenverlof als zijnde bedoeld voor een ‘korte, naar billijkheid te berekenen tijd’ staat op gespannen voet met een aanzienlijke verlenging van de duur van dit verlof.’